Mikołaj Pawlak

Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji

Teoria społeczeństwa i problemów społecznych

Opis:

Przedmiot: „Teoria społeczeństwa i problemów społecznych” zapoznaje studentów z zagadnieniami socjologicznego opisu oraz teoretycznej interpretacji zjawisk i procesów życia społecznego. Omawiane są podstawowe teoretyczne pojęcia i kierunki socjologii. Szczególna uwaga zwrócona jest na koncepcje i procesy generowania i rozwiązywania tak zwanych problemów społecznych, społecznych przesłanek naruszania norm, zachowań dewiacyjnych, występowania tak zwanej patologii i dezintegracji społecznej. Studenci zapoznają się z kontekstem porównawczym oraz historycznymi i kulturowymi uwarunkowaniami owych koncepcji i procesów, a także poznają praktyczne walory socjologii oraz związki wiedzy socjologicznej z polityką społeczną.

 

Kryteria zaliczenia:

Obecność, trzy reakcje, kolokwium końcowe

 

Lektury:

I. Zjawiska i procesy społeczne; przedmiot socjologicznego opisu i teoretycznej interpretacji; zadania i funkcje socjologii, cz. 1

 

1. Ziółkowski, Marek. 2006. Teoria socjologiczna początku XXI wieku. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 15-31.

 

II. Zjawiska i procesy społeczne; przedmiot socjologicznego opisu i teoretycznej interpretacji; zadania i funkcje socjologii, cz. 2

 

2. Giddens, Anthony. 2004. Co to jest socjologia? W: A. Giddens, Socjologia. Warszawa: PWN, s. 26-43.

3. Podgórecki, Adam. 1966. Pięć funkcji socjologii. „Studia Socjologiczne”, 3 (22): 221-243.

 

Literatura uzupełniająca:

Szacki, Jerzy. 2000. Przedsocjologiczna myśl społeczna. W: Encyklopedia Socjologii, t. 3. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 232-238.

Luhmann, Niklas. 2006. Pojęcie społeczeństwa. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 414-424;

 

III. Ład społeczny, system normatywny, dewiacje i kontrola społeczna, cz. 1

 

4. Berger, Peter i Thomas Luckmann. 1983. Społeczne tworzenie rzeczywistości, cz. II: Społeczeństwo jako rzeczywistość obiektywna. Warszawa: PIW, s. 85-200.

 

Literatura uzupełniająca:

Harari, Yuval Noah. 2015. What explains the rise of Humans?. TEDGlobalLondon.

 

IV. Ład społeczny, system normatywny, dewiacje i kontrola społeczna, cz. 2

 

5. Ossowski, Stanisław. 1967. Koncepcje ładu społecznego i typy przewidywań. W: S. Ossowski. O nauce. Warszawa: PWN, s. 173-193.

 

Literatura uzupełniająca:

Goffman, Erving. 2006. Porządek interakcyjny. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 293-315.

Cicourel, Aaron V. 2006. Procedury interpretacyjne i reguły normatywne w procesie negocjacji statusu i roli. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 909-937.

Kojder, Andrzej. 1999. Norma społeczna. W: Encyklopedia Socjologii, t. 2. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 336-346.

Podgórecki, Adam i Andrzej Kojder. 2000. Prawo. W: Encyklopedia Socjologii, t. 3. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 185-191.

 

V. Władza i panowanie

 

6. Weber, Max. 2006. Typy panowania. W: P. Sztompka, M. Kucia (red.). Socjologia – lektury. Kraków: Znak, s. 470-492.

7. Lukes, Steven. 2006. Władza i panowanie. W: P. Sztompka, M. Kucia (red.). Socjologia – lektury. Kraków: Znak, s. 492-503.

 

Literatura uzupełniająca:

Foucault, Michel. 2006. Trzy typy władzy. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.512-536.

Foucault, Michel. 2006. Wiedza i władza. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.537-544.

 

VI. Konflikt społeczny

 

8. Dahrendorf, Ralf. 2006. Teoria konfliktu w społeczeństwie przemysłowym. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 445-477.

9. Coser, Lewis A. 2006. Społeczne funkcje konfliktu. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.478-481.

 

VII. Osobowość społeczna; instytucje i procesy socjalizacji

 

10. Turner, Ralf H. 2006. Koncepcja siebie w interakcji społecznej. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.272-284.

11. Beck, Ulrich. 2002. Indywiduacja, instytucjonalizacja i standaryzacja położeń życiowych i wzorów biografii. W: U. Beck. Społeczeństwo ryzyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 192-205.

12. Turner, Jonathan H. 1999. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, (rozdz. 6: Socjalizacja). Poznań: Zysk i S-ka, s. 75-92.

 

Literatura uzupełniająca:

Turowski, Jerzy. 1993. Osobowość, socjalizacja, postawy. W: J. Turowski. Socjologia. Małe struktury społeczne. Lublin: TN KUL, s. 37-57.

 

VIII. Struktura społeczna i formy życia zbiorowego, cz. 1

 

13. Turowski, Jerzy. 1993. Typologia grup społecznych, (w:) J. Turowski, Socjologia. Małe struktury społeczne. Lublin: TN KUL, s. 107-114.

14. Pietrowicz, Krzysztof. 2016. Podejścia sieciowe w socjologii: Przyczółki, splecenia i przeobrażenia dyscypliny. Bydgoszcz: Epigram, s. 95-111, 132-152.

15. Ossowski, Stanisław. 1968. Pojęcie struktury społecznej. W: S. Ossowski. Z zagadnień struktury społecznej: Dzieła, t. 5. Warszawa: PWN, s. 9-18.

 

IX. Struktura społeczna i formy życia zbiorowego, cz. 2

 

 

16. Słomczyński, Kazimierz M., Krystyna Janicka i Irina Tomescu-Dubrow. 2010. Struktura społeczeństwa polskiego: zmiany w latach 1978-2008.  W: W. Morawski (red.). Modernizacja Polski. Struktury, Agencje, Instytucje. Warszawa: WAiP, s. 552-583.

 

Literatura uzupełniająca:

Turowski, Jerzy. 1994. Społeczeństwo ogólne i jego struktura. W: J. Turowski. Socjologia. Wielkie struktury społecznej. Lublin: TN KUL, s. 51-71.

Podgórecki, Adam. 1995. Społeczeństwo polskie, (rozdz. 4: Teoria polskiego społeczeństwa). Rzeszów: WSP, s. 110-147.

Giddens, Anthony. 2006. Elementy teorii strukturacji. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.700-722.

Castells, Manuel. 2013. Społeczeństwo sieci, (Prolog: Sieć i Self). Warszawa: PWN, s. 43-66.

 

X. Kultura, rozwój i zmiana społeczna

 

17. Turner, Jonathan H. 1999. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, (rozdz. Symbole i kultura). Poznań: Zysk i S-ka, s. 35-48.

18. Turowski, Jerzy. 1994. Zagadnienia rozwoju społecznego. W: J. Turowski. Socjologia. Wielkie struktury społeczne. Lublin: TN KUL, s. 73-104.

 

Literatura uzupełniająca:

Kłoskowska, Antonina. 2006. Kultura. W: P. Sztompka, M. Kucia (red.). Socjologia – lektury. Kraków: Znak, s. 288-298.

 

XI. Pojęcie problemu społecznego; sens empiryczny i teoretyczny

 

19. Turner, Jonathan H. 1999. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie,  (rozdz. Zaburzenia, dewiacje i sprzeciw społeczny). Poznań: Zysk i S-ka, s. 176-192.

20. Kwaśniewski, Jerzy. 2000. Patologia społeczna. W: Encyklopedia Socjologii, t. 3. Warszwa: Oficyna Naukowa, s. 88-96.

 

XII. Socjologiczne badania i teoretyczne interpretacje problemów społecznych we współczesnej Polsce, cz. 1

 

21. Giddens, Anthony. 2004. Ubóstwo, opieka społeczna i wykluczenie społeczne. W: A. Giddens, Socjologia. Warszawa: PWN, s. 330-365.

 

XIII. Socjologiczne badania i teoretyczne interpretacje problemów społecznych we współczesnej Polsce, cz. 2

 

22. Frieske, Kazimerz. 1998. Alkoholizm. W: Encyklopedia Socjologii, t. 1. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 20-24.

23. Zamecka, Joanna. 1999. Narkomania. W: Encyklopedia Socjologii, t. 2. Warszwa: Oficyna Naukowa, s. 285-287.

24. Jarosz, Maria. 2013. Ludzie i instytucje. Samobójstwa jako wskaźnik dezintegracji społecznej. W: M. Jarosz (red.). Instytucje: konflikty i dysfunkcje. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 298-329.

25. Frieske, Kazimierz. 1999. Marginalność społeczna. W: Encyklopedia Socjologii, t. 2. Warszwa: Oficyna Naukowa, s. 167-171.

 

XIV. Wiedza socjologiczna a praktyka społeczna

 

26. Seidman, Steven. 2006. Koniec teorii socjologicznej: ponowoczesna nadzieja. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 44-55.

27. Alexander, Jeffrey C. 2006. Zasadność teorii socjologicznej: dlaczego końca nie widać. W: A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (wyb. i opr.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 55-62.

 

Literatura uzupełniająca:

Nowak, Stefan. 1985. Praktyczne zastosowania socjologii. W: S. Nowak. Metodologia badań społecznych. Warszawa: PWN, s. 448-478.

Giddens, Anthony. 2004. Socjologiczne metody badawcze i myślenie teoretyczne w socjologii. W: A. Giddens. Socjologia. Warszawa: PWN, s. 658-701.

 

XV. KOLOKWIUM!